วิธีจดแจ้งที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมในไทย ทีละขั้นตอน

ที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมคืออะไร

ตาม พ.ร.บ.โรงแรม พ.ศ. 2547 การให้บริการที่พักชั่วคราวเป็นธุรกิจโดยรับค่าตอบแทน ถือเป็นธุรกิจโรงแรมและต้องมีใบอนุญาต แต่กฎกระทรวงเปิดช่องให้ที่พักขนาดเล็ก ถ้าขนาดไม่เกินเกณฑ์และผู้ประกอบการแจ้งต่อนายทะเบียน จะถือเป็น สถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม และไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจโรงแรม

กฎที่ใช้อยู่ในปัจจุบันคือ กฎกระทรวงกำหนดประเภทและหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจโรงแรม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2566 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2566 และใช้บังคับตั้งแต่ 29 ตุลาคม 2566 ซึ่งแก้ไขกฎกระทรวงฉบับปี 2551 ที่คู่มือภาษาอังกฤษส่วนใหญ่ยังอ้างถึง

ใครจดแจ้งได้

• ขนาด: ไม่เกิน 8 ห้อง และรับผู้พักพร้อมกันไม่เกิน 30 คน ต้องเข้าเกณฑ์ทั้งสองข้อ ที่พัก 6 ห้องที่รับได้ 34 คนจึงไม่เข้าเกณฑ์
• ลักษณะสิ่งปลูกสร้าง: แบบ มร.1 ให้เลือก บ้านเดี่ยว บ้านแฝด ห้องแถว หรืออื่น ๆ วิลล่าและพูลวิลล่าบนที่ดินของตัวเองเป็นกรณีที่พบบ่อยที่สุด
• สิทธิในการใช้ที่พัก: ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของ แบบฟอร์มรับทั้งโฉนด สัญญาเช่า หรือหนังสือยินยอมจากเจ้าของ
• รายได้หลัก: กฎกระทรวงปี 2566 ตัดถ้อยคำเดิมที่ว่าต้องเป็นรายได้ *เสริม* ออก แต่แบบ มร.1 ยังถามรายได้ต่อเดือนและให้แนบเอกสารแสดงว่ามีรายได้หลัก ควรเตรียมไว้

ยื่นที่ไหน

กฎกระทรวงกำหนดให้แจ้งทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลัก กรณีที่ทำทางอิเล็กทรอนิกส์ไม่ได้

• กรุงเทพมหานคร: สำนักการสอบสวนและนิติการ กรมการปกครอง ที่ทำการวังไชยา เขตดุสิต สำนักงานเขตของกรุงเทพฯ ไม่ใช่นายทะเบียนสำหรับเรื่องนี้
• จังหวัดอื่น: ที่ทำการปกครองอำเภอท้องที่ที่สถานที่พักตั้งอยู่

เอกสารที่ต้องใช้

ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง กำหนดแบบและวิธีการแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม (27 ตุลาคม 2566) กำหนดแบบไว้สามแบบ คือ แบบ มร.1 หนังสือแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม แบบ มร.2 หนังสือรับแจ้งสถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม และ แบบ มร.3 หนังสือแจ้งความประสงค์ทั่วไป เอกสารที่ต้องแนบกับแบบ มร.1 มีดังนี้ รายการที่มีคำว่า “ถ้ามี” ขึ้นกับกรณีของคุณ

1. แบบ มร.1 กรอกครบและลงลายมือชื่อ
2. รูปถ่ายหน้าตรง ไม่สวมหมวก ไม่สวมแว่นตาดำ ถ่ายไว้ไม่เกินหกเดือน ขนาด 2 นิ้ว จำนวน 2 รูป
3. แผนที่แสดงที่ตั้งของสถานที่พัก
4. แบบแปลนแผนผังแต่ละอาคาร แต่ละชั้น แต่ละห้อง พร้อมภาพถ่ายประกอบทุกอาคาร ทุกชั้น ทุกห้อง
5. เอกสารที่แสดงหลักฐานว่ามีรายได้หลัก
6. สำเนาเอกสารแสดงการติดตั้งระบบป้องกันอัคคีภัยหรือเครื่องดับเพลิง
7. สำเนาเอกสารแสดงกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครอง หรือสิทธิในการใช้ประโยชน์ในที่ดินและอาคาร เช่น สัญญาเช่า หรือหนังสือยินยอม (ถ้ามี)
8. สำเนาใบอนุญาตหรือใบรับรองตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคาร หรือหนังสือรับรองจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นว่าอาคารมั่นคงแข็งแรงรับผู้พักได้ไม่เกิน 30 คน (ถ้ามี)
9. หนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ พร้อมสำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของผู้มอบอำนาจ หากให้ผู้อื่นยื่นแทน

ขั้นตอนทีละขั้น

1. 1

   ตรวจว่าที่พักเข้าเกณฑ์

   นับห้องรวมทุกอาคาร และจำนวนผู้พักสูงสุดที่จะรับ ต้องไม่เกิน 8 ห้องและ 30 คน และตรวจว่าที่ดินและอาคารไม่ติดข้อจำกัดผังเมือง ข้อบังคับหมู่บ้านจัดสรร หรือข้อบังคับอาคารชุด

2. 2

   เตรียมสถานที่

   ติดตั้งเครื่องดับเพลิง (หรือระบบป้องกันอัคคีภัย) ไฟฉุกเฉิน และทางออกที่โล่งก่อนวันตรวจ เจ้าหน้าที่จะตรวจห้องพักเทียบกับแบบแปลนที่ยื่นด้วย

3. 3

   รวบรวมเอกสาร

   เตรียมเอกสารตามรายการข้างต้นให้ครบ และเก็บสำเนาดิจิทัลไว้ เพราะต้องใช้อีกครั้งตอนต่ออายุ

4. 4

   แจ้งนายทะเบียน

   ยื่นแบบ มร.1 ทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือที่กรมการปกครองในกรุงเทพฯ หรือที่ทำการปกครองอำเภอในจังหวัดอื่น มีรายงานโดยทั่วไปว่าไม่มีค่าธรรมเนียม ควรสอบถามในพื้นที่

5. 5

   เจ้าหน้าที่ตรวจสถานที่

   เจ้าหน้าที่ตรวจสถานที่พัก ระยะเวลารอต่างกันมาก กฎกระทรวงกำหนดให้ออกหนังสือรับแจ้งภายใน 40 วัน แต่ผู้ประกอบการบางพื้นที่รายงานว่ารอการตรวจนานกว่านั้นมาก

6. 6

   รับหนังสือรับแจ้ง (แบบ มร.2)

   ที่พักจะถือเป็นที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมก็ต่อเมื่อได้รับหนังสือรับแจ้งแล้วเท่านั้น ให้ใส่เลขที่หนังสือรับแจ้งในประกาศที่พัก และเก็บสำเนาไว้ที่สถานที่พัก

7. 7

   จดวันต่ออายุ

   หนังสือรับแจ้งมีอายุ 5 ปีนับแต่วันที่แจ้ง วางแผนยื่นใหม่ก่อนหมดอายุ และใช้แบบ มร.3 สำหรับการแก้ไขรายการ ขอใบแทน หรือแจ้งเลิกกิจการ ซึ่งต้องแจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน

หน้าที่หลังได้หนังสือรับแจ้ง

• แจ้งที่พักของคนต่างด้าวภายใน 24 ชั่วโมง (ตม.30) มาตรา 38 แห่ง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง ใช้กับทุกคนที่ให้คนต่างด้าวพักอาศัย ยื่นได้ที่ tm30.immigration.go.th หรือสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ มีรายงานว่าค่าปรับกรณีแจ้งช้าสูงสุด 2,000 บาทสำหรับเจ้าบ้าน และสูงกว่านั้นสำหรับผู้จัดการโรงแรม
• อยู่ในเกณฑ์ตลอด การเพิ่มห้องที่ 9 หรือรับกลุ่มเกิน 30 คน ทำให้ที่พักหลุดจากประเภทนี้
• กฎหมายอื่นยังใช้บังคับ หนังสือรับแจ้งไม่ได้ยกเว้นกฎหมายควบคุมอาคาร ผังเมือง หรือที่ดิน และไม่ได้แทนหน้าที่ด้านประกันภัยหรือภาษี
• ทะเบียนผู้พักแบบโรงแรม แบบ ร.ร.3 / ร.ร.4 เป็นหน้าที่ของโรงแรมที่มีใบอนุญาต ความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกาปี 2553 ระบุว่าที่พักที่ไม่เป็นโรงแรมที่แจ้งแล้วไม่อยู่ภายใต้มาตรฐานโรงแรม ควรถามนายทะเบียนว่ายังต้องการให้เก็บบันทึกผู้พักหรือไม่

ถ้าเปิดให้เช่าโดยไม่ได้แจ้ง

ที่พักที่รับผู้เข้าพักระยะสั้นโดยรับค่าตอบแทน โดยไม่มีใบอนุญาตประกอบธุรกิจโรงแรมหรือหนังสือรับแจ้ง ถือเป็นโรงแรมที่ไม่ได้รับอนุญาตตามมาตรา 15 แห่ง พ.ร.บ.โรงแรม มาตรา 59 กำหนดโทษ จำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และปรับอีกวันละไม่เกิน 10,000 บาท ตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืน

กฎหมายที่พักฉบับใหม่กำลังมา

วันที่ 29 กันยายน 2569 รัฐบาลเปิดเผยร่าง พ.ร.บ.สถานที่พักแรม ซึ่งจะยกเลิกและแทนที่ พ.ร.บ.โรงแรม โดยแบ่งระดับตามขนาด ร่างนี้ ยังไม่เป็นกฎหมาย จนกว่าจะผ่านสภาและประกาศในราชกิจจานุเบกษา กฎกระทรวงปี 2566 ที่อธิบายไว้ในบทความนี้ยังเป็นกฎที่ใช้บังคับ เราติดตามความคืบหน้าไว้ใน สรุปกฎหมายที่พักให้เช่าระยะสั้นปี 2569

เก็บเลขหนังสือรับแจ้งไว้กับประกาศแต่ละห้อง

ใน Propool แต่ละยูนิตมีช่องสำหรับเลขใบอนุญาตหรือเลขหนังสือรับแจ้ง ซึ่งแนะนำให้กรอกก่อนเปิดยูนิตบน Airbnb, Booking.com หรือ Agoda เพื่อให้เลขที่ทีมใส่ในประกาศตรงกับหนังสือที่เก็บไว้ จากนั้นราคา ห้องว่าง และการจองของยูนิตนั้นจะจัดการจาก ปฏิทินเดียวสำหรับทั้งสามช่องทาง (ภาษาอังกฤษ)

คำถามที่พบบ่อย